Domowy magazyn energii to inwestycja na lata, ale aby realnie służył przez 10, 15 czy nawet 20 lat, kluczowa jest odpowiednia eksploatacja i konserwacja. Dzięki wprowadzeniu odpowiednich nawyków i działań, możesz znacznie wydłużyć działanie magazynu. Sprawdź na co zwrócić uwagę i co jest najważniejsze, aby magazyn energii działał sprawnie, bezpiecznie i długo.
Czym jest domowy magazyn energii?
Domowy magazyn energii to urządzenie pozwalające na przechowywanie nadwyżek energii elektrycznej, dzięki któremu możesz użyć jej później. Zwykle wykorzystuje się w nich technologie litowo-jonowe (Li-ion) lub fosforanowo-żelazowe (LiFePO4). Każda z nich ma inną charakterystykę: Li-ion zapewnia większą gęstość energii, zaś LiFePO4 wyróżnia się dłuższą żywotnością i większą stabilnością termiczną.
Standardowy magazyn energii ma pojemność od 5 do 15 kWh i jest zintegrowany z systemem zarządzania energią (BMS). System monitoruje sposób pracy baterii i chroni ją przed przeładowaniem lub zbyt dużym rozładowaniem. Systemy te mogą pracować w trybie off-grid, on-grid lub hybrydowym, w zależności od konfiguracji instalacji.
Magazyn energii – realna żywotność w Polsce
W praktyce żywotność magazynu energii zależy od liczby cykli ładowania i rozładowania, na które producent udziela gwarancji. Zazwyczaj jest to od 3000 do 6000 cykli, a taka liczba odpowiada 8-15 lat działania. Producenci oferują zwykle gwarancję na 10 lat lub określoną liczbę cykli – w zależności, co nastąpi wcześniej. W polskich warunkach klimatycznych, właściciele magazynów korzystają z nich nieregularnie. Może wydawać się, że wpływa to na szybsze niszczenie systemu, jednak używanie magazynu energii nieregularnie sprawia, że działa on przez dłuższy czas. Mniej cykli oznacza wolniejszą degradację ogniw.
Dane z polskich gospodarstw domowych i farm fotowoltaicznych pokazują, że po 10 latach przeciętny spadek pojemności baterii wynosi około 15–25%. To oznacza, że nawet po dekadzie użytkowania magazyn energii może skutecznie wspomagać autokonsumpcję energii z PV.
Odpowiednia temperatura
Magazyn energii w Twoim domu powinien być używany w warunkach jak najbardziej optymalnych. Chodzi tutaj o temperaturę, która nie powinna być zbyć wysoka ani zbyt niska. Najbardziej odpowiednia temperatura dla magazynów energii to 15–25°C. Jeżeli magazyn energii znajduję się w zbyt wysokiej temperaturze, która przekracza 35°C, czy zbyt niskiej temperaturze – poniżej 0°C, ogniwa niszczą się znacznie szybciej. Nieodpowiednia temperatura wpływa również na pojemność baterii.
Najlepszym miejscem montażu magazynu energii jest pomieszczenie techniczne, garaż lub kotłownia z odpowiednią wentylacją. Urządzenie powinno być też chronione przed wilgocią, pyłem oraz bezpośrednim nasłonecznieniem. Warto unikać miejsc, gdzie temperatura może gwałtownie się zmieniać.
Optymalny poziom naładowania
Jednym z kluczowych czynników wpływających na żywotność baterii jest tzw. Depth of Discharge (DoD), czyli poziom rozładowania. Głębokie rozładowania (poniżej 10–20%) mogą znacząco skracać żywotność ogniw. Z tego względu wiele systemów BMS automatycznie ogranicza minimalny poziom rozładowania, aby chronić magazyn.
Rekomendowany poziom baterii dla domowych magazynów energii to 20–80%. Taki poziom pozwala na optymalne wykorzystanie energii bez narażania ogniw na przyspieszoną degradację. W nowoczesnych magazynach energii użytkownik może ustawić preferowany poziom DoD w aplikacji sterującej, dopasowując go do swoich potrzeb i zapobiegając niskiemu poziomowi baterii.
Niektóre baterie (np. z ogniwami LFP) lepiej tolerują niskie poziomy naładowania, co czyni je atrakcyjnym wyborem dla intensywnych użytkowników energii. Utrzymywanie baterii stale w wysokim stanie naładowania (>90%), również może prowadzić do przyspieszonego zużycia materiałów.
Monitorowanie i zarządzanie
Pamiętaj też o monitorowanie parametrów pracy magazynu energii. Systemy posiadają dedykowane aplikacje mobilne lub strony internetowe, które pozwalają na łatwy dostęp do informacji na temat urządzenia. Aplikacje i strony pozwalają na łatwy podgląd aktualnego stanu naładowania, historii cyklów, wykres produkcji i zużycia.
Zaawansowane systemy pozwalają również na analizę trendów – np. degradacji ogniw, czasów reakcji systemu, współpracy z PV. Na podstawie zebranych danych możesz modyfikować ustawienia pracy magazynu, a także prognozować zużycie energii w nadchodzących dniach.
Serwis i stan techniczny
Regularna konserwacja to podstawa długiej żywotności magazynu energii. Raz w roku warto przeprowadzić przegląd techniczny: sprawdzić stan ogniw, połączeń kablowych, złącz oraz zaktualizować oprogramowanie systemu.
Niektóre systemy BMS same powiadamiają o tym, że potrzebny jest serwis i wykrywają nieprawidłowości w urządzeniu. Ważne jest też zatrzymanie wszystkich dokumentów serwisowych, zwłaszcza w przypadku ewentualnych roszczeń gwarancyjnych. W przypadku jakiejkolwiek usterki powinieneś skontaktować się z autoryzowanym serwisem producenta. Nie powinieneś samodzielnie rozbierać ani naprawiać magazynu energii.
